فیپ یا پریتونیت عفونی نوعی بیماری ویروسی است که توسط ویروس کرونای گربه ایجاد میشود و تمام گربهها (وحشی و اهلی) را تحت تأثیر قرار میدهد. اما این ویروس کرونا با کروناویروس یا کووید19 در انسان متفاوت است.
ویروس کرونای گربه بسیار شایع است و معمولاً هیچ علامتی به غیر از اسهال خفیف، ندارد. اما وقتی این ویروس به سویه خاصی تغییر میکند، بیماری فیپ ایجاد میشود. این ویروس در حدود 10 درصد از گربههای آلوده، تکثیر میشود و جهش مییابد. درنتیجه عفونتی به نام پریتونیت عفونی گربه (FIPV) ایجاد میکند. این بیماری با واکنشهای التهابی شدید در بافتهای اطراف شکم، کلیه یا مغز گربه همراه است.
بااینکه بیماری فیپ مسری نیست، بسیار جدی، پیشرونده و کشنده است.
علائم بیماری فیپ در گربهها
علائم اولیه فیپ در گربهها معمولاً متفاوت هستند. نوسان درجه تب، از دست دادن اشتها و انرژی از علائم رایج این بیماریاند. اما با گذشت زمان، گربههای آلوده بسته به نوع بیماری، ممکن است علائم بیشتری را از خود نشان دهند.
انواع بیماری فیپ در گربهها
بیماری فیپ به دو نوع «خشک» و «مرطوب» دیده میشود. گربههای آلوده میتوانند علائم یکی از این دو نوع یا ترکیبی از هر دو را داشته باشند.
فیپ خشک
فیپ خشک باعث عفونت و ضایعههای التهابی در اطراف رگهای خونی بدن گربه میشود. این عفونت میتواند مغز، کبد، کلیهها، ریهها و پوست او را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بهعلاوه، تشنج و حرکات غیرطبیعی یا ناهماهنگ از دیگر علائم فیپ خشک هستند. در برخی موارد نیز گربهها دچار تشنگی، ادرار بیشازحد، استفراغ، کاهش وزن و یرقان میشوند.
فیپ مرطوب
در نوع مرطوب فیپ، مایعات زیادی در شکم گربه جمع شده که باعث ایجاد شکم بزرگ در ظاهر او میشوند. گاهی این مایع در قفسه سینه گربه جمع میشود و نفس کشیدن را برای آن سخت میکند. این نوع فیپ باعث آسیب به رگهای خونی و درنتیجه التهاب و نشت مایع از خون به داخل شکم و قفسه سینه میشود.
هنگامی که گربه به هر دو نوع فیپ مبتلا باشد، علائم آن با گذشت زمان بدتر میشوند و رو به وخامت میروند.
تشخیص بیماری فیپ در گربهها
تشخیص بیماری فیپ کمی دشوار است؛ زیرا بسیاری از علائم آن با علائم بیماریهای دیگر مشترک هستند. ازطرفی هیچ آزمایشی برای تشخیص فیپ وجود ندارد. دامپزشکان از روی علائم زیر، وجود فیپ در گربهها را تشخیص میدهند:
- تعداد کم گلبولهای سفید
- تعداد بالای گلبولهای سفید
- بالا بودن غلظت پروتئین در خون
- زردی لثه یا چشم
- قرار داشتن در گروه پرخطر (گربههای جوان یا گربههایی که در محیطهای شلوغ زندگی میکنند)
اگر مایعی در شکم یا قفسه سینه گربه انباشته شده باشد، دامپزشک برای انجام آزمایش، نمونهای از آن را جمعآوری میکند. اگر این مایع حاوی درصد بالای پروتئین و زرد رنگ باشد، مشکوک به فیپ خواهد بود. درنتیجه برای بررسی دقیقتر، از گربه رادیوگرافی یا سونوگرافی میگیرد.
چندین آزمایش دیگر نیز برای تشخیص فیپ وجود دارند. بهطورمثال، برای تشخیص گلبولهای سفید آلوده به ویروس، از آزمایش ایمونوپروکسیداز استفاده میکنند. از آزمایش پلیمراز نیز میتوان برای ارزیابی ویروس در بافت یا مایع بدن استفاده کرد. گاهیاوقات برای بررسی دقیق، از بافت عفونی موجود در داخل حفره شکمی با روش بیوپسی نمونه گرفته میشود.
بااینکه این آزمایشها میتوانند برای تشخیص این بیماری به دامپزشک کمک کنند، هیچ یک از آنها بهطور قطعی دقیق نیستند.
درمان بیماری فیپ در گربهها
از زمانهای قدیم بیماری فیپ در دسته بیماریهای غیرقابلدرمان قرار داشت. اما در سالهای اخیر، داروهای ضدویروسی زیادی برای کمک به درمان فیپ معرفی شدند. اگرچه این داروها و اثربخشی طولانیمدت آنها هنوز توسط سازمان غذا و دارو تأیید نشدهاند.
روش دیگر درمان فیپ، انجام مراقبتهای تخصصی مانند تخلیه مایع جمعشده و تصفیه خون است.
بهطورکلی هنگام مواجه شدن با این بیماری باید با دامپزشک مشورت کنید تا برای انجام بهترین درمان به شما کمک کند.
پیشگیری از بیماری فیپ در گربهها
اخیراً برای کمک به محافظت از گربهها در برابر بیماری فیپ، در برخی از کشورها نوعی واکسن تجاری معرفی شده است. بااینکه این واکسن اثربخشی زیادی را نشان داده است، نمیتوان آن را به بچهگربههای زیر 16 هفته تزریق کرد.
ازآنجاییکه بیماری فیپ در اثر ویروس جهشیافتهای در روده گربه ایجاد میشود، بهترین راه برای پیشگیری از آن، جلوگیری از مبتلا شدن گربه به ویروس کرونای اولیه است. برای پیشگیری از این بیماری در گربهها میتوانید از روشهای زیر استفاده کنید:
- سالم نگه داشتن گربه
- تمیز نگه داشتن ظرف خاک
- دور نگه داشتن زباله از ظروف غذا و آب گربه
- نگهداری حداکثر سه گربه در هر اتاق
- مشورت بهموقع با دامپزشک
چه گربههایی بیشتر در معرض ابتلا به بیماری فیپ قرار میگیرند؟
اگرچه فیپ در گربهها میتواند در هر سنی رخ دهد، درصد ابتلا به آن در گربهها متفاوت است. گربههای زیر بیشتر مستعد مبتلا شدن به فیپ هستند:
- گربههای جوان: حدود 80 درصدِ موارد مبتلا، گربههای زیر 2 سال و بچهگربههای حدود 4 تا 12ماهه هستند.
- زندگی کردن بهصورت گروهی: گربههایی که بهصورت گروهی زندگی میکنند در معرض خطر بالای ابتلا به فیپ هستند؛ زیرا با توجه به محیط و نحوه زندگی کردن آنها، این بیماری بهراحتی پخش میشود.
- استرس: زندگی کردن در محیط شلوغ موجب افزایش استرس در گربهها میشود. سرکوب سیستم ایمنی و پیشرفت بیماری، از عواقب استرس زیاد در آنها هستند.
- ژنتیک: شواهد زیادی مبتنی بر تأثیر ژنتیک در ابتلای گربهها به بیماری فیپ وجود دارند.
کلام پایانی
بیماری فیپ در گربهها به دو شکل خشک و مرطوب بروز میکند. هر نوع از این بیماریها دارای علائم و روش درمان متفاوتی هستند.
تشخیص این بیماری معمولاً بهسختی انجام میشود؛ زیرا علائم آن همانند علائم بیماریهای دیگر هستند. بااینحال، دامپزشکان با آزمایشهای گوناگون تاحدی آن را تشخیص میدهند.
برای درمان بیماری فیپ روشهای مختلفی وجود دارند. اما تأکید دامپزشکان، پیشگیری از بروز بیماری است.
در این بلاگ تعدادی از روشهای پیشگیری از ابتلای گربهها به عارضه فیپ را مورد بررسی قرار دادیم. اما برای آگاهی از بهترین اقدامات با دامپزشک مشورت کنید.
منابع:
icatcare.org